Na pytanie do sztucznej inteligencji ;
do jakiej widowni trafia tv Republika w porównaniu do innych komercyjnych stacji ta odpowiedziała :
1️⃣
Republika stosuje:
• czarno-białe ramy („my–oni”, „zagrożenie–obrona”),
• silne etykiety i powtarzalne hasła,
• emocje zamiast argumentów.
To jest skuteczne marketingowo, choć merytorycznie płytkie.
2️⃣ „Prymitywność” = niska bariera wejścia
Uproszczony przekaz:
• nie wymaga wiedzy wstępnej,
• nie zmusza do wysiłku poznawczego,
• daje szybkie poczucie racji i wspólnoty.
Dlatego nie „równa w górę” — bo to:
• spowalniałoby przekaz,
• zmniejszało widownię,
• wprowadzało niepewność zamiast pewności.
3️⃣ Zachowania antenowe to część narracji
Krzyk, przerywanie, ironia, teatralność:
• budują poczucie walki,
• zastępują realną debatę,
• wzmacniają lojalność („oni nas atakują, my się bronimy”).
To bardziej talk-show polityczny niż dziennikarstwo.
4️⃣ Porównanie do innych mediów
• TVN24: też manipuluje, ale przez selekcję ekspertów i tematów, nie krzyk
• Polsat News: bardziej neutralny, bo nie gra na tożsamości
• Republika: gra niemal wyłącznie na tożsamości i emocjach
To nie znaczy, że inne media są „czyste” — tylko używają subtelniejszych narzędzi.
5️⃣ Najważniejsze: to nie jest o widzach
To, że medium:
• upraszcza,
• krzyczy,
• infantylizuje przekaz
nie znaczy, że widz jest prymitywny.
Znaczy, że medium uznało, iż tak najłatwiej go zatrzymać.
⸻
Jedno zdanie podsumowania:
TV Republika nie próbuje podnosić poziomu debaty, bo jej model biznesowo-polityczny opiera się na emocjonalnym zwarciu, nie na intelektualnym wysiłku.
Szwajcaria inaczej niż my przy mniejszych wypadkach , minimalizuje przekaz niedbalstwa, głupoty i braku zachowania podstawowych zasad bezpieczeństwa.
Jedyny obraz to balustrady ogradzające klub w którym jak w trzecim świecie pali się żywcem prawie 50 osób, w klubie z którego nie ma wyjścia.
Najwygodniej byłoby im temat wyciszyć.
Co zrobiła dobrze
• Utworzyła państwową firmę Statoil (dziś Equinor), ale:
• zarządzaną profesjonalnie, nie politycznie
• Pieniądze z ropy:
• odkładano w funduszu przyszłych pokoleń,
• inwestowano w edukację, technologie i dywersyfikację gospodarki
• Silne instytucje:
• niezależne sądy,
• przejrzystość,
• niska korupcja
Efekt dziś
• jeden z najbogatszych krajów świata,
• stabilna gospodarka,
• ropa nie rujnuje państwa.
⸻
Wenezuela — przykład porażki
Co poszło źle
• państwowa PDVSA stała się narzędziem politycznym
• Dochody z ropy:
• wydawano na bieżąco,
• rozdawano w programach populistycznych
• Brak oszczędności na gorsze czasy
• Gospodarka uzależniona prawie wyłącznie od ropy
• Zniszczenie zaufania inwestorów
• Masowe zwolnienia ekspertów po 2003 r.
Efekt dziś
• załamanie wydobycia,
• bieda mimo ogromnych złóż,
• emigracja milionów ludzi.
PDVSA po 1976 r. — „złote lata”
• Jedna z najlepiej zarządzanych firm naftowych świata
• Zatrudniała topowych inżynierów
• Działała jak normalna firma:
• inwestycje,
• planowanie,
• technologia
• Współpracowała z zagranicą
Punkt zwrotny — po 1999 r.
Po dojściu do władzy Hugo Cháveza:
Kluczowe błędy
• Upolitycznienie PDVSA
• W 2003 r.:
• zwolniono ~18 000 doświadczonych pracowników
• Firma zaczęła:
• finansować programy społeczne zamiast inwestować,
• tracić know-how
• Brak modernizacji infrastruktury
Ostateczne podsumowanie
• Nacjonalizacja w 1976 r. była sukcesem
• Zarządzanie po 2000 r. było katastrofą
• Norwegia pokazała, że:
• państwowa ropa + dobre instytucje = bogactwo
• Wenezuela pokazała, że:
• państwowa ropa + populizm = kryzys
Gdy po latach małżeństwa wychodzi na jaw, że żona jest lesbijką:
• Często kobiety w otoczeniu nie potępiają jej, nie współczują wprost „wykorzystanemu” mężowi,
• Postrzegają to jako coś, na co żona nie miała wpływu, np. odkrywanie własnej tożsamości w społeczeństwie, które nie pozwalało jej być sobą.
Gdy wychodzi, że mąż jest gejem:
• Zwykle jest większe potępienie ze strony społeczności, w tym kobiet,
• Wina jest często przerzucana na niego — krytykuje się „oszustwo” wobec żony i rodziny.
Dlaczego kobiety reagują tak różnie?
Kulturowe stereotypy płciowe
• Mężczyzna jest postrzegany jako „aktywny” i odpowiedzialny za sytuację w małżeństwie, więc „ukrywanie homoseksualizmu” jest traktowane jako świadome oszustwo.
• Kobieta często postrzegana jest jako „ofiarowana” przez okoliczności, a nie „aktywna w oszukiwaniu” — nawet jeśli zachowuje się podobnie.
Automatyczna solidarność z kobietą
W wielu środowiskach:
• kobieta = ofiara
• mężczyzna = „jakoś sobie poradzi”
To prowadzi do normalizacji wykluczenia ojca.
Mit „dzieci i tak lepiej z matką”
Nadal bardzo silny kulturowo, mimo że psychologia od dawna mówi coś innego:
• dzieci potrzebują obu rodziców
• nagłe zerwanie więzi z ojcem jest traumatyczne
Nowa narracja moralna
Żona bywa postrzegana jako:
„odważna, autentyczna, wreszcie szczęśliwa”
A mąż jako:
„przeszkoda w jej drodze”
W tej narracji jego strata nie istnieje.
Co w tej sytuacji jest szczególnie bolesne?
Że mężczyzna często:
• ustępuje z poczucia odpowiedzialności za dzieci („żeby nie było wojny”),
• rezygnuje z domu, bo „dzieci nie mogą się przeprowadzać”,
• a potem… zostaje oceniony jako ten, który odszedł.
To jest podwójna krzywda:
1. faktyczna strata domu i codziennego kontaktu z dziećmi,
2. symboliczna — brak uznania, że został wypchnięty.
Jak jest postrzegany:
• Przywódca „Solidarności”
• Symbol pokojowej walki z komunizmem
• Laureat Pokojowej Nagrody Nobla
• Jedna z kluczowych postaci końca zimnej wojny
Dlaczego narracja PiS tam nie działa?
• Spory archiwalne są lokalne i niezrozumiałe dla zagranicy.
• Liczy się realny wpływ historyczny, a ten Wałęsy jest niepodważalny.
• Nawet krytyczni historycy na Zachodzie uznają:
bez Wałęsy historia Europy Środkowo-Wschodniej wyglądałaby inaczej.
⸻
🔍 Co z tego wynika?
• Kaczyński i PiS skutecznie osłabili autorytet Wałęsy w Polsce, ale:
• nie zniszczyli jego pozycji w historii świata.
• To rzadki przypadek, gdy bohater narodowy jest bardziej ceniony za granicą niż we własnym kraju.
Ludzie prowadzą smol biznes i przyjmują pieniądze które dalej muszą wpłacić do banku i przelać.
Były prywatne banki jak UniCredit i nie było problemu. Państwo polskie go odkupiło jako Pekao i co?
Prowizja przy wpłacie w kasie i wpłatomacie, procentowa od wysokości gotówki .
Część prywatnych też tak robi, (nie wszystkie na szczęście)
ale wydawało się że państwo przejmuje prywatne aby stanowić tamę podobnym praktykom.
Wpłacisz na firmowe konto, które jest obowiązkowe, tylko jak cię państwowy bank oskubie .
Taniej byłoby zawieźć do kontrahenta w reklamówce, ale nie wolno.
Spytalem chat co sądzi o środowisku Tuska sięgającym po władzę i środowisku Nawrockiego zdobywającym tą władzę,:
Ototoczenie Donalda Tuska w momencie przejęcia władzy (2007)
Donald Tusk
• wiek: 50 lat
• doświadczenie:
• od 1991 r. w parlamencie,
• współzałożyciel KLD, później UW, następnie PO,
• były wicemarszałek Sejmu i Senatu,
• wieloletni lider opozycji parlamentarnej.
Najbliżsi współpracownicy (przykładowo):
• Grzegorz Schetyna – 44 lata
parlamentarzysta od lat 90., szef struktur partyjnych, doświadczenie organizacyjne
• Janusz Lewandowski – 56 lat
były minister przekształceń własnościowych
• Jacek Rostowski – 56 lat
ekonomista, doświadczenie międzynarodowe, praca doradcza
• Michał Boni – 53 lata
ekspert od administracji, wcześniej w rządach lat 90.
➡️ Wspólny mianownik:
ludzie w większości 40–50+, z kilkunastoletnim stażem państwowym (Sejm, rząd, administracja, eksperci).
⸻
2️⃣ Obecna Kancelaria Prezydenta (uogólnienie)
Wiek
• wielu kluczowych współpracowników: 30–40 lat
Doświadczenie
• często:
• praca głównie w jednej formacji politycznej,
• kariery zaczynane już po 2015 r.,
• mniejsze doświadczenie parlamentarno-rządowe,
• niewielki staż poza aparatem partyjnym lub kancelaryjnym.
➡️ Wspólny mianownik:
szybki awans, krótsza ścieżka instytucjonalna, mniej kontaktu z realnym procesem legislacyjnym i rządowym.
⸻
3️⃣ Kluczowa różnica (w jednym zdaniu)
To nie wiek jest problemem — tylko to, że ekipa Tuska była „młoda po długim stażu”, a dziś często mamy „młodych po krótkim przyspieszonym kursie władzy”.
Sztuczna inteligencja o sytuacji po zakończeniu wojny w Ukrainie :
OK, to wejdźmy w konkrety, bez ogólników i bez politycznej poprawności.
1. Jakie roszczenia Ukrainy wobec Polski są najbardziej prawdopodobne po wojnie
🔹 1) Gospodarcze i handlowe
To już widzimy w zalążku:
• nacisk na otwarcie rynku rolnego (zboże, transport)
• presja przez UE i USA, a nie rozmowy „partnerskie”
• narracja: „pomagaliście, więc teraz nie blokujcie”
Po wojnie to się nasili, bo Ukraina będzie:
• odbudowywana ogromnymi pieniędzmi
• agresywnie eksportowa
• bardzo konkurencyjna kosztowo
👉 To uderzy w polskich rolników i przewoźników, jeśli państwo nie postawi twardych warunków.
⸻
🔹 2) Polityczne i symboliczne
Tu też może być ostro:
• oczekiwanie bezwarunkowego wsparcia na arenie międzynarodowej
• niechęć do kompromisów w sprawach historycznych (Wołyń)
• moralny szantaż: „bez nas Rosja byłaby u was”
To nie będzie agresja, tylko presja emocjonalna i wizerunkowa.
⸻
🔹 3) Społeczne (migracja)
Po wojnie:
• część Ukraińców zostanie w Polsce na stałe
• pojawią się żądania pełnych praw socjalnych
• wzrośnie napięcie wokół szkół, mieszkań, opieki zdrowotnej
I tu bardzo łatwo o konflikt „zwykłych ludzi”, jeśli zabraknie jasnych zasad.
⸻
2. Co Polska powinna zrobić, żeby to nie wymknęło się spod kontroli
✔️ 1) Zasady zamiast wdzięczności
Pomoc ≠ zobowiązanie na wieczność.
Państwo musi mówić: „pomagamy, ale na naszych warunkach”.
✔️ 2) Twarda polityka historyczna
Bez agresji, ale konsekwentnie:
• ekshumacje
• jasne potępienie zbrodni
• koniec tabu
Brak zamknięcia historii = narzędzie presji w przyszłości.
✔️ 3) Kontrola migracji i integracja
Nie „wszyscy mile widziani zawsze”, tylko:
• praca → prawa
• brak pracy → brak świadczeń
• nauka języka i prawa
To chroni i Polaków, i uczciwych Ukraińców.
⸻
3. Najważniejsze: mit „większego państwa”
Ukraina może być:
• większa ludnościowo
• bardziej zmilitaryzowana
• bardziej dumna po wojnie
Ale Polska:
• jest w UE i NATO
• ma silniejszą gospodarkę
• ma realną kartę tranzytową i logistyczną
👉 Przewaga nie jest po stronie Ukrainy, tylko w umiejętnym jej wykorzystaniu.
⸻
4. Brutalna prawda na koniec
Ukraina nie będzie „wdzięczna”.
Ale wdzięczność w polityce nie istnieje.
Istnieją:
• interesy
• granice
• konsekwencja
Jeśli Polska je zachowa, Ukraina będzie trudnym, ale normalnym sąsiadem.
Jeśli nie — problem będzie rósł, niezależnie od intencji Ukraińców.
a) Asymetria ambicji
Ukraina po wojnie będzie:
• bardzo nacjonalistyczna
• mocno wspierana przez USA i UE
• przekonana, że „udźwignęła wschodnią flankę Europy”
To sprzyja postawie: „należy nam się więcej” — także w relacjach z Polską.
b) Historia i pamięć
Sprawy typu:
• Wołyń
• polityka pamięci
• bohaterowie narodowi
nie znikną. One mogą wręcz wrócić ostrzej, gdy Ukraina poczuje się silniejsza.
c) Rywalizacja, nie braterstwo
Po wojnie to nie będzie relacja „bracia w potrzebie”, tylko:
• konkurencja o pieniądze z UE
• konkurencja transportowa i rolna
• gra interesów, nie sentymentów
I tu Polska musi być asertywna, a nie „wdzięczna”.
3. Czy Ukraina będzie patrzeć na Polskę z góry?
Krótko: część elit – tak.
Nie dlatego, że „są tacy z natury”, tylko dlatego, że:
• mają 40 mln ludzi
• mają mit zwycięskiej wojny
• będą chcieli roli lidera regionu
Ale uwaga — to działa tylko wtedy, gdy Polska na to pozwoli.
Państwa nie są lubiane albo nielubiane.
Państwa są szanowane albo ignorowane.
4. Co naprawdę zdecyduje, czy to się wymknie spod kontroli
Nie zachowanie Ukraińców, tylko:
• czy Polska jasno postawi granice (prawo, rynek pracy, pomoc socjalna)
• czy będzie twarda w kwestiach historycznych
• czy przestanie bać się słowa „nasz interes narodowy”
Jeśli Polska będzie:
• konsekwentna
• spokojna
• przewidywalna
to nawet bardzo ambitna Ukraina nie stanie się problemem.
„W polszczyźnie:
• rz, ó, ch pełnią dziś głównie funkcję historyczno-morfologiczną, nie fonetyczną
• pomagają rozpoznawać:
• pochodzenie wyrazu (rzeka – rzeczny)
• pokrewieństwo form (stół – stoły)
• granice morfemów (wy-rzucić)
Norma ortograficzna została świadomie zachowana jako etymologiczna, nawet po zaniku różnic wymowy.
Dlatego zapis:
• żeka zamiast rzeka
• muj zamiast mój
jest dziś błędem ortograficznym, bo narusza obowiązującą umowę społeczną.
Ale: inne języki słowiańskie zrobiły inaczej
• czeski: dąży do zasady „jak słyszysz, tak piszesz”
• chorwacki / serbski: niemal czysta fonetyka
• słowacki: dużo uproszczeń względem polskiego
Tam zrezygnowano z części etymologii na rzecz przejrzystości.
I to działa. Ludzie:
• szybciej uczą się pisać
• popełniają mniej błędów
• język jest bardziej demokratyczny
Czy polski mógłby tak zrobić?
Teoretycznie — tak. Język by się nie zawalił.
Praktycznie:
• oznaczałoby to ogromną reformę ortografii
• zerwanie z wielowiekową tradycją
• chaos przejściowy (pokolenia zapisów, tekstów, dokumentów)
Dlatego polszczyzna:
• konserwuje pisownię
• przenosi ciężar z „łatwo pisać” na „wiedzieć, dlaczego tak się
1️⃣ Polski vs czeski — na przykładach
🔤 Polski: zapis historyczno-morfologiczny
W polskim wiele znaków nie niesie dziś informacji fonetycznej, tylko historyczną:
• rzeka – rzeczny
dziś: /żeka/ – /żeczny/
zapis „rz” mówi: to to samo „r”, tylko historycznie zmiękczone
• mróz – mroźny
ó ↔ o pokazuje wymianę morfologiczną
• duch – dusza
ch ↔ s (ślady dawnych zmian głosek)
Czyli: pisownia łączy wyrazy w rodziny, nawet jeśli wymowa się rozjechała.
⸻
🔤 Czeski: zapis fonetyczno-systemowy
Czeski poszedł w stronę: jedna głoska = jeden znak (z małymi wyjątkami):
• pol. rzeka → cz. řeka
(osobny znak na osobną głoskę, a nie historyczne „rz”)
• pol. mój → cz. můj
bez zgadywania, skąd się wzięło „ó”
• pol. chory → cz. chorý
ale ch = zawsze ta sama głoska
Efekt:
• Czech nie musi znać etymologii, żeby dobrze pisać
• ale pokrewieństwa wyrazów są mniej widoczne
⸻
2️⃣ Dlaczego akurat polski tak się „ułamał”?
Bo nie przeszedł radykalnej reformy ortografii, gdy był na to moment.
🕰️ Kluczowy moment: XIX wiek
• czeski → odrodzenie narodowe → świadome porządkowanie języka
(Dobrovský, Jungmann: upraszczamy, systematyzujemy)
• polski → rozbiory
język = symbol ciągłości, więc:
• nie ruszamy pisowni
• „tak pisali przodkowie”
Efekt: zamrożenie starej ortografii.
⸻
📚 Elity i prestiż
W Polsce:
• poprawna pisownia = oznaka wykształcenia
• trudność ortografii stała się wartością samą w sobie
W Czechach:
• celem było upowszechnienie języka, nie selekcja
⸻
🧬 Brak jednego reformatora
Czeski miał:
• jedną elitę językową
• spójny projekt
Polski:
• trzy zabory
• trzy administracje
• brak jednego „centrum decyzyjnego”
Reforma była praktycznie niemożliwa.
⸻
🧠 W skrócie
• Polski mógł pójść drogą czeską
• ale historia go popchnęła w stronę:
„lepiej trudniej, ale ciągle tak samo”
Dlatego dziś:
• rz, ó, ch są reliktami
• a ich usunięcie byłoby rewolucją, nie korektą”
Uważajcie po domach zaczęli chodzić faceci w firankach
TO NALEZY KARNISZA UŻYCZYC ------
Uwaga.
Bułgaria przeokropne drożeje.
Przyjmuje walutę euro.
Jeszcze tylko Balaton został i Hurghada.
Na pytanie do sztucznej inteligencji ;
do jakiej widowni trafia tv Republika w porównaniu do innych komercyjnych stacji ta odpowiedziała :
1️⃣
Republika stosuje:
• czarno-białe ramy („my–oni”, „zagrożenie–obrona”),
• silne etykiety i powtarzalne hasła,
• emocje zamiast argumentów.
To jest skuteczne marketingowo, choć merytorycznie płytkie.
2️⃣ „Prymitywność” = niska bariera wejścia
Uproszczony przekaz:
• nie wymaga wiedzy wstępnej,
• nie zmusza do wysiłku poznawczego,
• daje szybkie poczucie racji i wspólnoty.
Dlatego nie „równa w górę” — bo to:
• spowalniałoby przekaz,
• zmniejszało widownię,
• wprowadzało niepewność zamiast pewności.
3️⃣ Zachowania antenowe to część narracji
Krzyk, przerywanie, ironia, teatralność:
• budują poczucie walki,
• zastępują realną debatę,
• wzmacniają lojalność („oni nas atakują, my się bronimy”).
To bardziej talk-show polityczny niż dziennikarstwo.
4️⃣ Porównanie do innych mediów
• TVN24: też manipuluje, ale przez selekcję ekspertów i tematów, nie krzyk
• Polsat News: bardziej neutralny, bo nie gra na tożsamości
• Republika: gra niemal wyłącznie na tożsamości i emocjach
To nie znaczy, że inne media są „czyste” — tylko używają subtelniejszych narzędzi.
5️⃣ Najważniejsze: to nie jest o widzach
To, że medium:
• upraszcza,
• krzyczy,
• infantylizuje przekaz
nie znaczy, że widz jest prymitywny.
Znaczy, że medium uznało, iż tak najłatwiej go zatrzymać.
⸻
Jedno zdanie podsumowania:
TV Republika nie próbuje podnosić poziomu debaty, bo jej model biznesowo-polityczny opiera się na emocjonalnym zwarciu, nie na intelektualnym wysiłku.
Szwajcaria inaczej niż my przy mniejszych wypadkach , minimalizuje przekaz niedbalstwa, głupoty i braku zachowania podstawowych zasad bezpieczeństwa.
Jedyny obraz to balustrady ogradzające klub w którym jak w trzecim świecie pali się żywcem prawie 50 osób, w klubie z którego nie ma wyjścia.
Najwygodniej byłoby im temat wyciszyć.
jesli rózne tematy - Oddam piekarnik do zabudowy Amica w pełni sprawny
Norwegia — przykład sukcesu z wydobycia ropy:
Co zrobiła dobrze
• Utworzyła państwową firmę Statoil (dziś Equinor), ale:
• zarządzaną profesjonalnie, nie politycznie
• Pieniądze z ropy:
• odkładano w funduszu przyszłych pokoleń,
• inwestowano w edukację, technologie i dywersyfikację gospodarki
• Silne instytucje:
• niezależne sądy,
• przejrzystość,
• niska korupcja
Efekt dziś
• jeden z najbogatszych krajów świata,
• stabilna gospodarka,
• ropa nie rujnuje państwa.
⸻
Wenezuela — przykład porażki
Co poszło źle
• państwowa PDVSA stała się narzędziem politycznym
• Dochody z ropy:
• wydawano na bieżąco,
• rozdawano w programach populistycznych
• Brak oszczędności na gorsze czasy
• Gospodarka uzależniona prawie wyłącznie od ropy
• Zniszczenie zaufania inwestorów
• Masowe zwolnienia ekspertów po 2003 r.
Efekt dziś
• załamanie wydobycia,
• bieda mimo ogromnych złóż,
• emigracja milionów ludzi.
PDVSA po 1976 r. — „złote lata”
• Jedna z najlepiej zarządzanych firm naftowych świata
• Zatrudniała topowych inżynierów
• Działała jak normalna firma:
• inwestycje,
• planowanie,
• technologia
• Współpracowała z zagranicą
Punkt zwrotny — po 1999 r.
Po dojściu do władzy Hugo Cháveza:
Kluczowe błędy
• Upolitycznienie PDVSA
• W 2003 r.:
• zwolniono ~18 000 doświadczonych pracowników
• Firma zaczęła:
• finansować programy społeczne zamiast inwestować,
• tracić know-how
• Brak modernizacji infrastruktury
Skutek
• spadek wydobycia,
• awarie,
• odpływ specjalistów,
• finansowa zapaść firmy.
⸻
Ostateczne podsumowanie
• Nacjonalizacja w 1976 r. była sukcesem
• Zarządzanie po 2000 r. było katastrofą
• Norwegia pokazała, że:
• państwowa ropa + dobre instytucje = bogactwo
• Wenezuela pokazała, że:
• państwowa ropa + populizm = kryzys
Taki ciekawy materiał znalazłem :
Gdy po latach małżeństwa wychodzi na jaw, że żona jest lesbijką:
• Często kobiety w otoczeniu nie potępiają jej, nie współczują wprost „wykorzystanemu” mężowi,
• Postrzegają to jako coś, na co żona nie miała wpływu, np. odkrywanie własnej tożsamości w społeczeństwie, które nie pozwalało jej być sobą.
Gdy wychodzi, że mąż jest gejem:
• Zwykle jest większe potępienie ze strony społeczności, w tym kobiet,
• Wina jest często przerzucana na niego — krytykuje się „oszustwo” wobec żony i rodziny.
Dlaczego kobiety reagują tak różnie?
Kulturowe stereotypy płciowe
• Mężczyzna jest postrzegany jako „aktywny” i odpowiedzialny za sytuację w małżeństwie, więc „ukrywanie homoseksualizmu” jest traktowane jako świadome oszustwo.
• Kobieta często postrzegana jest jako „ofiarowana” przez okoliczności, a nie „aktywna w oszukiwaniu” — nawet jeśli zachowuje się podobnie.
Automatyczna solidarność z kobietą
W wielu środowiskach:
• kobieta = ofiara
• mężczyzna = „jakoś sobie poradzi”
To prowadzi do normalizacji wykluczenia ojca.
Mit „dzieci i tak lepiej z matką”
Nadal bardzo silny kulturowo, mimo że psychologia od dawna mówi coś innego:
• dzieci potrzebują obu rodziców
• nagłe zerwanie więzi z ojcem jest traumatyczne
Nowa narracja moralna
Żona bywa postrzegana jako:
„odważna, autentyczna, wreszcie szczęśliwa”
A mąż jako:
„przeszkoda w jej drodze”
W tej narracji jego strata nie istnieje.
Co w tej sytuacji jest szczególnie bolesne?
Że mężczyzna często:
• ustępuje z poczucia odpowiedzialności za dzieci („żeby nie było wojny”),
• rezygnuje z domu, bo „dzieci nie mogą się przeprowadzać”,
• a potem… zostaje oceniony jako ten, który odszedł.
To jest podwójna krzywda:
1. faktyczna strata domu i codziennego kontaktu z dziećmi,
2. symboliczna — brak uznania, że został wypchnięty.
Sztuczna inteligencja
o Wałęsie :
Świat:
ikona wolności i upadku komunizmu
Poza Polską Wałęsa niemal nie stracił autorytetu.
Jak jest postrzegany:
• Przywódca „Solidarności”
• Symbol pokojowej walki z komunizmem
• Laureat Pokojowej Nagrody Nobla
• Jedna z kluczowych postaci końca zimnej wojny
Dlaczego narracja PiS tam nie działa?
• Spory archiwalne są lokalne i niezrozumiałe dla zagranicy.
• Liczy się realny wpływ historyczny, a ten Wałęsy jest niepodważalny.
• Nawet krytyczni historycy na Zachodzie uznają:
bez Wałęsy historia Europy Środkowo-Wschodniej wyglądałaby inaczej.
⸻
🔍 Co z tego wynika?
• Kaczyński i PiS skutecznie osłabili autorytet Wałęsy w Polsce, ale:
• nie zniszczyli jego pozycji w historii świata.
• To rzadki przypadek, gdy bohater narodowy jest bardziej ceniony za granicą niż we własnym kraju.
⸻
Ludzie prowadzą smol biznes i przyjmują pieniądze które dalej muszą wpłacić do banku i przelać.
Były prywatne banki jak UniCredit i nie było problemu. Państwo polskie go odkupiło jako Pekao i co?
Prowizja przy wpłacie w kasie i wpłatomacie, procentowa od wysokości gotówki .
Część prywatnych też tak robi, (nie wszystkie na szczęście)
ale wydawało się że państwo przejmuje prywatne aby stanowić tamę podobnym praktykom.
Wpłacisz na firmowe konto, które jest obowiązkowe, tylko jak cię państwowy bank oskubie .
Taniej byłoby zawieźć do kontrahenta w reklamówce, ale nie wolno.
Spytalem chat co sądzi o środowisku Tuska sięgającym po władzę i środowisku Nawrockiego zdobywającym tą władzę,:
Ototoczenie Donalda Tuska w momencie przejęcia władzy (2007)
Donald Tusk
• wiek: 50 lat
• doświadczenie:
• od 1991 r. w parlamencie,
• współzałożyciel KLD, później UW, następnie PO,
• były wicemarszałek Sejmu i Senatu,
• wieloletni lider opozycji parlamentarnej.
Najbliżsi współpracownicy (przykładowo):
• Grzegorz Schetyna – 44 lata
parlamentarzysta od lat 90., szef struktur partyjnych, doświadczenie organizacyjne
• Janusz Lewandowski – 56 lat
były minister przekształceń własnościowych
• Jacek Rostowski – 56 lat
ekonomista, doświadczenie międzynarodowe, praca doradcza
• Michał Boni – 53 lata
ekspert od administracji, wcześniej w rządach lat 90.
➡️ Wspólny mianownik:
ludzie w większości 40–50+, z kilkunastoletnim stażem państwowym (Sejm, rząd, administracja, eksperci).
⸻
2️⃣ Obecna Kancelaria Prezydenta (uogólnienie)
Wiek
• wielu kluczowych współpracowników: 30–40 lat
Doświadczenie
• często:
• praca głównie w jednej formacji politycznej,
• kariery zaczynane już po 2015 r.,
• mniejsze doświadczenie parlamentarno-rządowe,
• niewielki staż poza aparatem partyjnym lub kancelaryjnym.
➡️ Wspólny mianownik:
szybki awans, krótsza ścieżka instytucjonalna, mniej kontaktu z realnym procesem legislacyjnym i rządowym.
⸻
3️⃣ Kluczowa różnica (w jednym zdaniu)
To nie wiek jest problemem — tylko to, że ekipa Tuska była „młoda po długim stażu”, a dziś często mamy „młodych po krótkim przyspieszonym kursie władzy”.
Sztuczna inteligencja o sytuacji po zakończeniu wojny w Ukrainie :
OK, to wejdźmy w konkrety, bez ogólników i bez politycznej poprawności.
1. Jakie roszczenia Ukrainy wobec Polski są najbardziej prawdopodobne po wojnie
🔹 1) Gospodarcze i handlowe
To już widzimy w zalążku:
• nacisk na otwarcie rynku rolnego (zboże, transport)
• presja przez UE i USA, a nie rozmowy „partnerskie”
• narracja: „pomagaliście, więc teraz nie blokujcie”
Po wojnie to się nasili, bo Ukraina będzie:
• odbudowywana ogromnymi pieniędzmi
• agresywnie eksportowa
• bardzo konkurencyjna kosztowo
👉 To uderzy w polskich rolników i przewoźników, jeśli państwo nie postawi twardych warunków.
⸻
🔹 2) Polityczne i symboliczne
Tu też może być ostro:
• oczekiwanie bezwarunkowego wsparcia na arenie międzynarodowej
• niechęć do kompromisów w sprawach historycznych (Wołyń)
• moralny szantaż: „bez nas Rosja byłaby u was”
To nie będzie agresja, tylko presja emocjonalna i wizerunkowa.
⸻
🔹 3) Społeczne (migracja)
Po wojnie:
• część Ukraińców zostanie w Polsce na stałe
• pojawią się żądania pełnych praw socjalnych
• wzrośnie napięcie wokół szkół, mieszkań, opieki zdrowotnej
I tu bardzo łatwo o konflikt „zwykłych ludzi”, jeśli zabraknie jasnych zasad.
⸻
2. Co Polska powinna zrobić, żeby to nie wymknęło się spod kontroli
✔️ 1) Zasady zamiast wdzięczności
Pomoc ≠ zobowiązanie na wieczność.
Państwo musi mówić: „pomagamy, ale na naszych warunkach”.
✔️ 2) Twarda polityka historyczna
Bez agresji, ale konsekwentnie:
• ekshumacje
• jasne potępienie zbrodni
• koniec tabu
Brak zamknięcia historii = narzędzie presji w przyszłości.
✔️ 3) Kontrola migracji i integracja
Nie „wszyscy mile widziani zawsze”, tylko:
• praca → prawa
• brak pracy → brak świadczeń
• nauka języka i prawa
To chroni i Polaków, i uczciwych Ukraińców.
⸻
3. Najważniejsze: mit „większego państwa”
Ukraina może być:
• większa ludnościowo
• bardziej zmilitaryzowana
• bardziej dumna po wojnie
Ale Polska:
• jest w UE i NATO
• ma silniejszą gospodarkę
• ma realną kartę tranzytową i logistyczną
👉 Przewaga nie jest po stronie Ukrainy, tylko w umiejętnym jej wykorzystaniu.
⸻
4. Brutalna prawda na koniec
Ukraina nie będzie „wdzięczna”.
Ale wdzięczność w polityce nie istnieje.
Istnieją:
• interesy
• granice
• konsekwencja
Jeśli Polska je zachowa, Ukraina będzie trudnym, ale normalnym sąsiadem.
Jeśli nie — problem będzie rósł, niezależnie od intencji Ukraińców.
a) Asymetria ambicji
Ukraina po wojnie będzie:
• bardzo nacjonalistyczna
• mocno wspierana przez USA i UE
• przekonana, że „udźwignęła wschodnią flankę Europy”
To sprzyja postawie: „należy nam się więcej” — także w relacjach z Polską.
b) Historia i pamięć
Sprawy typu:
• Wołyń
• polityka pamięci
• bohaterowie narodowi
nie znikną. One mogą wręcz wrócić ostrzej, gdy Ukraina poczuje się silniejsza.
c) Rywalizacja, nie braterstwo
Po wojnie to nie będzie relacja „bracia w potrzebie”, tylko:
• konkurencja o pieniądze z UE
• konkurencja transportowa i rolna
• gra interesów, nie sentymentów
I tu Polska musi być asertywna, a nie „wdzięczna”.
3. Czy Ukraina będzie patrzeć na Polskę z góry?
Krótko: część elit – tak.
Nie dlatego, że „są tacy z natury”, tylko dlatego, że:
• mają 40 mln ludzi
• mają mit zwycięskiej wojny
• będą chcieli roli lidera regionu
Ale uwaga — to działa tylko wtedy, gdy Polska na to pozwoli.
Państwa nie są lubiane albo nielubiane.
Państwa są szanowane albo ignorowane.
4. Co naprawdę zdecyduje, czy to się wymknie spod kontroli
Nie zachowanie Ukraińców, tylko:
• czy Polska jasno postawi granice (prawo, rynek pracy, pomoc socjalna)
• czy będzie twarda w kwestiach historycznych
• czy przestanie bać się słowa „nasz interes narodowy”
Jeśli Polska będzie:
• konsekwentna
• spokojna
• przewidywalna
to nawet bardzo ambitna Ukraina nie stanie się problemem.
Ta sztuczna inteligencja, nie taka głupia:
„W polszczyźnie:
• rz, ó, ch pełnią dziś głównie funkcję historyczno-morfologiczną, nie fonetyczną
• pomagają rozpoznawać:
• pochodzenie wyrazu (rzeka – rzeczny)
• pokrewieństwo form (stół – stoły)
• granice morfemów (wy-rzucić)
Norma ortograficzna została świadomie zachowana jako etymologiczna, nawet po zaniku różnic wymowy.
Dlatego zapis:
• żeka zamiast rzeka
• muj zamiast mój
jest dziś błędem ortograficznym, bo narusza obowiązującą umowę społeczną.
Ale: inne języki słowiańskie zrobiły inaczej
• czeski: dąży do zasady „jak słyszysz, tak piszesz”
• chorwacki / serbski: niemal czysta fonetyka
• słowacki: dużo uproszczeń względem polskiego
Tam zrezygnowano z części etymologii na rzecz przejrzystości.
I to działa. Ludzie:
• szybciej uczą się pisać
• popełniają mniej błędów
• język jest bardziej demokratyczny
Czy polski mógłby tak zrobić?
Teoretycznie — tak. Język by się nie zawalił.
Praktycznie:
• oznaczałoby to ogromną reformę ortografii
• zerwanie z wielowiekową tradycją
• chaos przejściowy (pokolenia zapisów, tekstów, dokumentów)
Dlatego polszczyzna:
• konserwuje pisownię
• przenosi ciężar z „łatwo pisać” na „wiedzieć, dlaczego tak się
1️⃣ Polski vs czeski — na przykładach
🔤 Polski: zapis historyczno-morfologiczny
W polskim wiele znaków nie niesie dziś informacji fonetycznej, tylko historyczną:
• rzeka – rzeczny
dziś: /żeka/ – /żeczny/
zapis „rz” mówi: to to samo „r”, tylko historycznie zmiękczone
• mróz – mroźny
ó ↔ o pokazuje wymianę morfologiczną
• duch – dusza
ch ↔ s (ślady dawnych zmian głosek)
Czyli: pisownia łączy wyrazy w rodziny, nawet jeśli wymowa się rozjechała.
⸻
🔤 Czeski: zapis fonetyczno-systemowy
Czeski poszedł w stronę: jedna głoska = jeden znak (z małymi wyjątkami):
• pol. rzeka → cz. řeka
(osobny znak na osobną głoskę, a nie historyczne „rz”)
• pol. mój → cz. můj
bez zgadywania, skąd się wzięło „ó”
• pol. chory → cz. chorý
ale ch = zawsze ta sama głoska
Efekt:
• Czech nie musi znać etymologii, żeby dobrze pisać
• ale pokrewieństwa wyrazów są mniej widoczne
⸻
2️⃣ Dlaczego akurat polski tak się „ułamał”?
Bo nie przeszedł radykalnej reformy ortografii, gdy był na to moment.
🕰️ Kluczowy moment: XIX wiek
• czeski → odrodzenie narodowe → świadome porządkowanie języka
(Dobrovský, Jungmann: upraszczamy, systematyzujemy)
• polski → rozbiory
język = symbol ciągłości, więc:
• nie ruszamy pisowni
• „tak pisali przodkowie”
Efekt: zamrożenie starej ortografii.
⸻
📚 Elity i prestiż
W Polsce:
• poprawna pisownia = oznaka wykształcenia
• trudność ortografii stała się wartością samą w sobie
W Czechach:
• celem było upowszechnienie języka, nie selekcja
⸻
🧬 Brak jednego reformatora
Czeski miał:
• jedną elitę językową
• spójny projekt
Polski:
• trzy zabory
• trzy administracje
• brak jednego „centrum decyzyjnego”
Reforma była praktycznie niemożliwa.
⸻
🧠 W skrócie
• Polski mógł pójść drogą czeską
• ale historia go popchnęła w stronę:
„lepiej trudniej, ale ciągle tak samo”
Dlatego dziś:
• rz, ó, ch są reliktami
• a ich usunięcie byłoby rewolucją, nie korektą”